रामापिथेकसको देशबाट

दुई युवतीहरुले झगडा गरेछन् । त्यो झगडा प्रहरीसम्म पुगेछ । झगडाको कारण एक पुरुषलाई आफ्नो प्रेमी भएको दाबी गर्दै दुबै युवतीले आधिकारिकता खोज्दा भएको रहेछ । दुबै युवतीको प्रेमी यौटै भएको थाहा पाएर प्रहरीले त्यो प्रेमीलाई समेत झिकाएछ । बिवाद समाधान गर्न कुराकानी भै रहदां त्यो पुरुषमा आफ्नो मात्र अधिकार रहने दाबी गर्दै दुबै युवती प्रहरी कै अगाडी लुछालुछमै उत्रिएछन् । यसपछि तीनै जनालाई प्रहरीले स्थानीय अदालतमा उपस्थित गराएछ । अदालतले पुरुष र दुबै युवतीहरुलाई १५ दिन हिरासतमा राख्ने सजाय सुनाएछ । यो कुरा त्यो पुरुषको घरमा रहेकी श्रीमतिले थाहा पाइछन् र घरका सारा सामान बोकेर उनी अर्कै पुरुषसंग लागिछन् । जादांजादैं उनले पहिलो पुरुषबाट जन्मिएका नावालक तीन सन्तानलाई चांही पहिलो पतिकै घरमा छोडिदिइछन् । हिरासतबाट छुटेपछि दुबै युवतीले त्यो पुरुषलाई छोडेछन् ।

 

जाम्बियाको पूर्वी प्रान्तमा कटेटे नामको सुन्दर पहाडी जिल्ला छ । पूर्वी प्रान्तमा चर्चित Sanfransis अस्पताल यही जिल्लामा पर्छ । कटेटे गएका बेलामा Sanfransis अस्पतालका आइटि अफिसर सिम्बासंग चिनजान भएको थियो । त्यसको एक महिनापछि जर्ज कटेटे जांदा ‘सिम्बालाई मैले सम्झेको छु भनिदिनु है’ भनेको थिएं । जर्ज फर्केपछि सिम्बाको हिन्दी सिनेमाको दृश्यजस्तो यो खबर सुनेर म एकदम आश्चर्यचकित र स्तब्ध भएको थिएं । ‘त्यो सिम्बा पागल रहेछ’- मैले यसो भन्दा जर्जले भनेको थियो, ‘झगडा गरेर सार्बजनिक भएका सिम्बाका दुई जना मात्रै प्रेमिका हुन् । यस्तै अरु कति होलान् ।’ यहां त एकै पटकमा दश जनासम्म केटीहरुलाई एक पुरुषले प्रेमिकाको ब्यवहार गर्ने गरेको समेत पाइन्छ रे ।

 

एकपटक एकजना सहकर्मी एकदमै उदास थियो । उसको उदासीको कारण उसकी दिदीले गरेको ब्यवहार रहेछ । उसकी दिदीको बैवाहिक जीवन राम्रो भएन र उनी आफ्ना तीन छोरासहित माइतमै बस्न थालिन् । माइतीमा उनी र उनका नाबालक छोराका लागि माइतीले सुत्ने एक कोठा दिएका छन् रे । खाना चांही सयुक्त परिवारमै खान्छन् रे । सहकर्मीकी आमा अन्त गएको बेला उसकी दिदी कुनै एक पुरुषसंग आइछन् र आमाको कोठामा त्यस पुरुषसंग भित्रबाट ढोका लगाएर केही घन्टा बिताइछन् । केटाकेटीको जिज्ञासा त भैगयो, सहकर्मीका भतिजा-भतिजीहरुले झ्यालबाट चिहाएछन् र बेलुका सहकर्मीलाई घटनाको बर्णन गरेछन् । यो घटना बारम्बार दोहोरिन थालेपछि त्यो सहकर्मीलाई तनाव भएको रहेछ । ‘हामीले दिदीलाई छुट्टै कोठा दिएका छौं, आमाको कोठामा किन गएको होला, आमाले थाहा पाउनु भयो भने कत्ति नराम्रो मान्नु होला ।’- उसले भन्यो-’तिम्रो देशमा पनि यस्तो हुन्छ र मिस्टर भण्डारी ?’ मैले भनें-’मेरो देशमा यो कल्पना बाहिरको कुरा हो, हाम्रो देशमा यस्तो हुने त होइन, कसैले कल्पना पनि गर्दैन ।’

 

बिदेशी हुनाले यहांका मानिसहरुको म प्रतिको जिज्ञासा स्वभाविक हो । तर, मलाई तिनीहरुका प्रश्नले दिक्क बनाउंछन्, रिस उठाउंछन् र झिंजो लगाउंछन् किनभने यहांका मानिसहरुका प्रश्नहरु खाली बिवाह, प्रेम र यौनसंग मात्रै सम्बन्धित हुन्छन् । यहांका पुरुष र महिलाहरुको लागि प्रेम गर्नु भनेको लुगा फेर्नु जस्तै रहेछ ।  ६ महिना लगायो, अनि नयां खोज्यो । जस्तै बढिमा ६ महिना यौटासंग प्रेम गर्यो, अनि कपडा फेरे जस्तै प्रेमी/प्रेमिका फेर्‍यो । को संग प्रेम कति खेर हुन्छ र त्यसको अन्त्य कतिखेर हुन्छ, यहांका मानिसहरुलाई थाहा हुंदैन तर प्रेमिका वा प्रेमी बिहीन ब्यक्ति भने शंकाको दृष्टि हेरिन्छन् कुनै शारिरीक कमजोरी भएजस्तै ।

 

मलाई आश्चर्य लाग्ने यहांको अर्को पाटो भनेको १६ बर्ष भन्दा कम उमेरका गर्भवती  किशोरीहरु स्कूले पोशाकमा बिद्यालय गएको देखिनु हो । यहां बिवाह नगरी बच्चा जन्माउनु कुनै आश्चर्य होइन । त्यस्ता बच्चाको बाबु समेत कतिपय अवस्थामा थाहा हुदैन वा प्रेमी भनिएकाले स्वीकार गर्दैनन् । बच्चाको जन्मदर्ता जिल्ला कमिसार कार्यालयले गर्दो रहेछ, बच्चाको जन्मदर्ता गर्नु पर्ने कसैले आवश्यकता महसुस गरेको पाइएन, राज्यको पनि प्रोत्साहन गर्ने कुनै कार्यक्रम देखिएन । यो देशको औसत आयू ४० बर्ष छ, महिलाको अझ कम छ । सडकमा हिडेका हरेक तीन मध्ये दुई महिलाहरुको पिठ्यूमा बच्चा हुन्छ । तर, नेपाल भन्दा ५ गुणा ठूलो क्षेत्रफल भएको देशमा जन्मदर र मृत्युदर बराबरी भएकोले होला सायद जनसंख्या भने नेपालको भन्दा आधा मात्रै छ ।

 

हाम्रो देश गरिब छ । हाम्रो देश अशान्त छ तर मलाई लाग्छ हामी जाम्बियन भन्दा धेरै धनी छौं । हाम्रा सस्कृति, सामाजिकता, मुल्य र मान्यताहरु उत्कृष्ठ छन् जसले सामाजिक बिचलन रोक्न मद्दत गरिरहेका छन् । हुन त पांच हजार बर्ष पहिले नै एसियामा सभ्यताको बिकास भै सकेको  इतिहास छ, जतिबेला Africa पत्ता लागेकै थिएन । तर लाग्छ, अपि|mकाका केही देश अझै रामापिथेकसकै युगमा छन् । उनीहरु सभ्य हुन अझै केही शताब्दी कुर्नु पर्ने देखिन्छ ।